Ἔρως ἀνίκατε μάχαν

Ἔρως ἀνίκατε μάχαν,Ἔρως, ὃς ἐν κτήνεσι πίπτεις,
ὃς ἐν μαλακαῖς παρειαῖς νεάνιδος ἐννυχεύεις,
φοιτᾷς δ᾽ ὑπερπόντιος ἔν τ᾽ ἀγρονόμοις αὐλαῖς·
καί σ᾽ οὔτ᾽ ἀθανάτων φύξιμος οὐδεῖς οὔθ᾽ ἁμερίων σέ γι᾽ ἀνθρώπων.

Έρωτα, ανίκητε σε κάθε μάχη,
εσύ που κεντάς όποιον κι αν σημαδέψεις με τα βέλη σου.
Έρωτα συ, που ξαγρυπνάς στα τρυφερά τα μάγουλα των κοριτσιών
που δρασκελάς πάνω απ' τις θάλασσες και χώνεσαι στους κήπους των σπιτιών,
κανείς δεν γλιτώνει από σένα, ούτε θεός, ούτε κοινός θνητός, μα όποιον τον αγγίξεις, τον τρελαίνεις.

Σοφοκλής, Αντιγόνη 

Η Δύση και οι υποανάπτυκτες χώρες

Κατά τη γνώμη μου ο Δυτικός Πολιτισμός αποτελεί το λαμπρότερο πολιτισμό και, είτε μας αρέσει είτε όχι, αυτό έχει αποδειχθεί. Μπορεί να υπάρχουν κάποια σημεία που δεν μας αρέσουν αλλά εν γένει είναι ο καλύτερος. Αντί να λέμε ότι υπάρχουν άνθρωποι που πεθαίνουν (το οποίο είναι αλήθεια), μπορούμε να πούμε επίσης ότι παλαιότερα πέθαιναν πολλοί περισσότεροι. Το 1914 οι Βέλγοι και οι Άγγλοι ζούσαν χειρότερα από ότι ζούνε σήμερα πολλοί φτωχοί λαοί... Δεν αμφιβάλλω ότι οι Δυτικοί εκμεταλλεύονται την ισχύ τους (όσο ακόμα τη διαθέτουν) αλλά η επίθεση εναντίων του Δυτικού Πολιτισμού είναι άδικη και αντιεπιστημονική.

Δεύτερον, υπάρχει μία λανθασμένη και μη επιστημονική άποψη ότι οι Δυτικοί εμποδίζουν τους Αφρικανούς και τους Ασιάτες να αναπτυχθούν. Δε νομίζω να τους εμποδίζει κανείς να αναπτυχθούν. Μέχρι το 16ο αιώνα, κανείς δεν τους πείραξε και μέχρι τον 19ο αιώνα δεν υπήρχε ουσιαστική αλληλεπίδραση. Γιατί δεν αναπτύχθηκαν μέσα σε διάστημα 500 αιώνων και τους φταίνε οι τελευταίοι 2 αιώνες; Αυτή η φιλοσοφία, ότι για όλα φταίνει οι Δυτικοί είναι μια υπερβολή. Οι Δυτικοί φταίνει μόλις για το 10% από αυτά που υποφέρουν οι Αφρικανοί και οι Ασιάτες. Για τα υπόλοιπα φταίνει οι ίδιοι αλλά δεν έχουμε θάρρος να το πούμε. Φταίνει οι ίδιοι γιατί, παρ' όλο που υποφέρουν, δεν αλλάζουν τις κοινωνικές τους συνήθειες. Γεννούν από 10-15 παιδιά, δεν ενθαρρύνουν την αμφισβήτηση και βασίζονται στην πίστη και σε πατριαρχικά φαινόμενα. Δεν πειραματίζονται και δεν ενθαρρύνουν την επιχειρηματικότητα. Βέβαια δεν είναι υποχρεωμένοι να τα κάνουν όλα αυτά, είναι επιλογή τους. Αλλά ο Δυτικός πολιτισμός και τα αγαθά του έρχονται ως πακέτο και δεν έρχονται επιλεκτικά τμήματα του. Δεν μπορούμε να τους δώσουμε τα αγαθά του Δυτικού Πολιτισμού χωρίς να υιοθετήσουν εξ ολοκλήρου το Δυτικό Πολιτισμό. Θα είναι μια μεταμόσχευση που δε θα πετύχει.

Τέλος, υπάρχει μια αντίληψη ότι οι Δυτικοί οφείλουν να βοηθήσουν τους Αφρικανούς και τους Ασιάτες. Κατά τη γνώμη μου οι Δυτικοί οφείλουν να μην τους ζημιώνουν και να τους αφήσους ήσυχους. Δεν πρέπει ούτε να τους βοηθάνε ούτε να τους ζημιώνουν. Οι Έλληνες, και μετά οι Ευρωπαίοι, δε βοηθήθηκαν από κανέναν. Μόνοι τους έμαθαν όσα έμαθαν και πολλοί Ευρωπαίοι έχουν υποφέρει από φτώχεια. Τα επιτεύγματα της Ευρώπης είναι τόσο πρόσφατα (1 αιώνας) που δεν δικαιολογεί την άποψη ότι πρέπει να τους βοηθήσουμε, ως πρωτοπόροι. Όλα όσα έχουμε πετύχει τα πετύχαμε σε διάστημα 40 και πλέον αιώνων και δεν είναι εφικτό να τα αποκτήσουν οι Ασιάτες και οι Αφρικανοί σε 20 χρόνια. Θα χρειαστούν 5-6 αιώνες τουλάχιστον, ώστε να αλλάξουν ήθη και συνήθειες και να βρουν το δρόμο τους μόνοι τους. Αυτό που πέτυχαν οι Ευρωπαίοι σε 40 αιώνες, οι Αφρικανοί θα το πετύχουν σε μόλις 5 αιώνες. Αυτό είναι το αληθινό δώρο των Δυτικών προς τους υπόλοιπους λαούς και όχι η φιλανθρωπία αλλά η επιστημονική γνώση και μέθοδοι, ο Αριστοτέλης και ο Πλάτων, Ο Αρχιμήδης και ο Ισοκράτης. Αυτά τα λέω για να δούμε την ουσία του προβλήματος και να μην αρκούμαστε να λέμε ότι για όλα φταίνε οι κακοί Δυτικοί....όχι ότι δε φταίνε και αυτοί σε ένα μικρό, κατά τη γνώμη μου, ποσοστό.

Κοινωνιολογική ανάλυση της παρέκκλισης και του εγκλήματος

Όλοι γνωρίζουμε ποιοί είναι οι παρεκκλίνοντες ή τουλάχιστον έτσι νομίζουμε. Παρεκκλίνοντες είναι τα άτομα εκείνα που αρνούνται να ζήσουν σύμφωνα με τους κανόνες που ακολουθεί η πλειονότητα από μας. Είναι εκείνοι που διαπράττουν εγκλήματα βίας, οι τοξικομανείς ή οι απένταροι, που δεν ταιριάζουν με αυτό που οι περισσότεροι θα χαρακτήριζαν ως συνήθη πρότυπα αποδεκτής συμπεριφοράς. Κι όμως τα πράγματα δεν είναι όπως φαίνονται – κάτι που μας διδάσκει συχνά η κοινωνιολογία, γιατί μας ενθαρρύνει να κοιτάμε πέρα από τα προφανή. Η μελέτη της παρεκκλίνουσας συμπεριφοράς είναι μία από τις πιο ενδιαφέρουσες αλλά και πιο περίπλοκες περιοχές της κοινωνιολογίας. Μας διδάσκει ότι κανένας μας δεν είναι τόσο κανονικός όσο θα θέλαμε να πιστεύουμε. Μας βοηθάει ακόμα να δούμε ότι οι άνθρωποι που η συμπεριφορά τους μας φαίνεται ακατανόητη μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι λογικά όντα όταν καταλαβαίνουμε γιατί συμπεριφέρονται, όπως συμπεριφέρονται.

Η παρέκκλιση μπορεί να οριστεί ως η μη συμμόρφωση προς ένα δεδομένο σύνολο κανόνων που είναι αποδεκτοί από ένα σημαντικό αριθμό προσώπων που μετέχουν σε μια κοινότητα ή κοινωνία. Καμιά κοινωνία, όπως τονίστηκε ήδη, δεν μπορεί να χωριστεί απλά σε εκείνους που παρεκκλίνουν από τους κανόνες και σε εκείνους που τους παραβαίνουν. Οι περισσότεροι από μας παραβιάζουμε σε ορισμένες περιπτώσεις τους γενικά αποδεκτούς κανόνες συμπεριφοράς (...) Οι σύγχρονες κοινωνίες περιλαμβάνουν πολλούς διαφορετικούς υποπολιτισμούς, και η συμπεριφορά που συμμορφώνεται στους κανόνες ενός συγκεκριμένου υποπολιτισμού μπορεί να θεωρείται ως παρεκκλίνουσα εκτός αυτού.

Η ερμηνεία του εγκλήματος του Ρόμπερτ Κ. Μέρτον, η οποία συνδέει την εγκληματικότητα με άλλους τύπους παρεκκλίνουσας συμπεριφοράς, δίνει και αυτή έμφαση στην κανονικότητα της εγκληματικής συμπεριφοράς. Ο Μέρτον τροποποίησε την έννοια της ανομίας ώστε να αναφέρεται στην ένταση που προκαλείται στη συμπεριφορά του ατόμου όταν οι παραδεγμένοι κανόνες συγκρούονται με την Κοινωνική πραγματικότητα. Στην αμερικάνικη κοινωνία -και ως ένα βαθμό και σε άλλες βιομηχανικές κοινωνίες- οι γενικά αποδεκτοί κανόνες δίνουν έμφαση στην υλική επιτυχία και τα μέσα πραγματοποίησης της επιτυχίας αυτής θεωρούνται πως είναι η αυτοπειθαρχία και η σκληρή δουλειά. Επομένως όσοι δουλεύουν πραγματικά σκληρά μπορούν να πετύχουν, όποια και αν ήταν η αφετηρία τους στη ζωή.

Στην πραγματικότητα η αντίληψη αυτή δεν ευσταθεί γιατί οι περισσότεροι από τους μη προνομιούχους έχουν ελάχιστες ή καθόλου συμβατικές ευκαιρίες προόδου. Όμως όσοι δεν πετυχαίνουν αντιμετωπίζουν την καταδίκη των άλλων, εξ αιτίας της φαινομενικής αδυναμίας τους να κατακτήσουν την υλική επιτυχία. Υπό τις συνθήκες αυτές, βρίσκονται υπό μεγάλη πίεση να προσπαθήσουν να προχωρήσουν με κάθε μέσο, νόμιμο ή μη. Επομένως, κατά τον Μέρτον, η παρέκκλιση είναι υποπροϊόν των οικονομικών ανισοτήτων.

ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟ ΣΤΟΝ ΑΓΝΩΣΤΟ ΕΛΛΗΝΑ ΑΜΥΝΤΙΚΟ

Απ' όταν ήμουν πιτσιρίκι μία φορά
πήγα να παίξω μπάλα με άλλα παιδιά
απ' τους 8 οι 7 τραυματίστηκαν
να ξαναπαίξουνε μαζί μου αρνήθηκαν.

Και πήγα να γραφτώ σ' ομάδα τοπική
και μου 'παν "το καράτε είναι από 'κει"
μα εγώ ήθελα να γίνω ποδοσφαιριστής
και όχι να' μαι ένας απλός θεατής.

Σ' ομάδα μεγάλη πήρα μεταγραφή
ακόμα δεν κατάλαβα πως βρέθηκα εκεί
και σαν να μην έφτανε μόνο αυτό
αποφασίσαν να με βάλουν και βασικό.

Οδηγίες μου 'δώσαν πολύ απλές
"όποιον δεις με μπάλα να του δώσεις κλωτσιές"
από κάρτες έχω κάνει συλλογή
και στο βιβλίο Guinness θα μπω κάποια στιγμή.

ΡΕΦΡΑΙΝ:

Στην Ελλάδα αν γεννηθείς
θα είσαι θύμα εκ γενετής.
Θέμα είναι καταγωγής
εκ προοιμίου υστερείς.

Αγόρι πράμα...
στην Α' Εθνική επιβιώνω από θαύμα (2)

ΤΕΛΟΣ ΡΕΦΡΑΙΝ

Αφού ταλέντο δεν έχω δυστυχώς
τρέχω πάνω κάτω σαν τρελός
και όταν λέω στους άλλους "τρέξε λίγο και 'συ"
μου λέει πως "απ' τις πάσες έχω κουραστεί".

Από τους άλλους δε βλέπω προκοπή
και από την τεμπελιά τους εγώ βγάζω ψωμί
δεν μαρκάρουν ούτε για μία στιγμή
και καταδικασμένος τρέχω μία ζωή

Και φέρνουν συνεχώς ξένους αμυντικούς
με καριέρες και τίτλους πάρα πολλούς
όμως, να μαρκάρουν δυστυχώς δεν μπορούν
και από το δικό μου τον ιδρώτα ζουν.

Δημόσια τοποθέτηση της Ακαδημίας Αθηνών για το Μακεδονικό ζήτημα

Η επιστήμη βασίζεται στον ορθό λόγο, όπερ μεθερμηνευόμενον την ελευθερία εκφράσεως και την αιτιολόγηση απόψεων. Στο ζήτημα αυτό, ομολογουμένως, δεν τα έχουμε καταφέρει και πολύ καλά. Οι περισσότεροι οχυρώνονται πίσω από την άποψη της αρεσκείας τους, αρνούμενοι να αμφισβητήσουν τις απόψεις τους. Για το λόγο τούτο ένα σημαντικό εθνικό ζήτημα, το Μακεδονικό, έχει αποτελέσει πεδίο φανατισμού ενώ θα έπρεπε, κατά την προσωπική μου γνώμη, να αποτελεί πεδίο ορθού λόγου. Παραθέτω την ανακοίνωση της Ακαδημίας Αθηνών για το ζήτημα της ονομασίας των Σκοπίων.

"Η Ακαδημία Αθηνών, κρίνοντας, εν επιγνώσει της επιστημονικής αποστολής της, ότι η οριστική επίλυση του θέματος της ονομασίας της ΠΓΔΜ είναι εφικτή εφόσον και μόνον βασιστεί στην επακριβή στάθμιση των πραγματικών δεδομένων, διατυπώνει τεκμηριωμένη, δημόσια ήδη, την άποψή της. Θεωρεί, εξ άλλου, ότι αποτελεί ευτυχές γεγονός ότι η ανάδειξη της επιστημονικής αλήθειας, όχι μόνο είναι συμβατή με την πραγματική κατάσταση, αλλά και προσφέρεται για να συμβάλει στη διασφάλιση της σταθερότητας και της ειρήνης σε μια περιοχή σκληρά δοκιμασμένη κατά το απώτερο και το πρόσφατο παρελθόν.

1. Η Μακεδονία αποτελεί σήμερα γεωγραφική ζώνη, τα όρια της οποίας εκτείνονται σε περισσότερα του ενός κράτη της νοτιοανατολικής Ευρώπης. Το αρχαίο ελληνικό όνομα "Μακεδονία" φέρει μία συγκεκριμένη περιφέρεια της σύγχρονης Ελλάδος. Υπό το όνομα Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας (ΣΔΜ) λειτούργησε ένα από τα ομόσπονδα κράτη που συναποτελούσαν την πρώην Γιουγκοσλαβία. Το όνομα όμως της Μακεδονίας έφερε, αρχικά, επί μακρούς αιώνες κατά την αρχαιότητα, η περιοχή, η οποία ταυτίζεται - κατά περίπου 90% - με τη σημερινή ελληνική επαρχία της Μακεδονίας. Η τυχόν απόδοση του ονόματος αυτού σε ένα ανεξάρτητο κράτος, χωρίς ειδικότερο προσδιορισμό που να αντανακλά σαφώς τις γεωγραφικές και ιστορικές αυτές πραγματικότητες, συνεπάγεται τον κίνδυνο να διεκδικήσει το συγκεκριμένο κράτος, και μάλιστα κατ' αποκλειστικότητα, τη χρήση του όρου "Μακεδονία" ή των παραγώγων του στην ιστορία, τον πολιτισμό, τις εκδηλώσεις της καθημερινής πολιτικής και κοινωνικής ζωής κλπ.

2. Συγκεκριμένα, η κλασσική Μακεδονία του Φιλίππου και του Μεγάλου Αλεξάνδρου εκτεινόταν προς βορρά στα εδάφη της σημερινής ελληνικής Μακεδονίας, καθώς και σε ολίγα χιλιόμετρα εντός της ΠΓΔΜ και της Βουλγαρίας. Μέσω κάθε μορφής ιστορικών πηγών και αρχαιολογικών ευρημάτων μαρτυρείται ότι οι τότε Μακεδόνες συμπεριελάμβαναν την επικράτειά τους μεταξύ των άλλων ελληνικών χωρών. Τα πρώτα σλαβικά φύλα, τα οποία, αυτονόητα, ουδεμία είχαν σχέση με τους παλαιότερους κατοίκους της περιοχής, κατήλθαν στην Βαλκανική μετά δέκα αιώνες, κατά τον 7ο μ.Χ. αιώνα. Η παραμονή τους έκτοτε στο νότιο τμήμα της Χερσονήσου συνέβαλε στη βαθμιαία διαμόρφωση των σλαβικών εθνών χωρίς να υπάρξει έως τη σύσταση, κατά τον 19ο αιώνα, και την πρώτη ανάπτυξη των σλαβικών κρατών της περιοχής - της Σερβίας, του Μαυροβουνίου και της Βουλγαρίας -, αναφορά σε ιδιαίτερο "Μακεδονικό" έθνος. Χαρακτηριστικά, ακόμη και κατά την επαύριο του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου, ούτε οι εκπρόσωποι των βαλκανικών κρατών, αλλά ούτε και οι οικοδόμοι της ειρήνης- προεξάρχων ο Γούντροου Ουίλσον -, οραματιστές μιας διεθνούς κοινωνίας συγκείμενης ακριβώς από κράτη- έθνη, έκαμαν την παραμικρή νύξη σε έθνος "Μακεδόνων". Η ύπαρξή του επιδιώχθηκε να τεκμηριωθεί στο πλαίσιο της συγκρότησης από το στρατάρχη Τίτο της νέας ομοσπονδιακής Γιουγκοσλαβίας κατά την επαύριο του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Η επιτυχία, μάλιστα, του τολμηρού εγχειρήματος της εθνικής μετάλλαξης των Σλάβων κατοίκων της συγκεκριμένης γεωγραφικής ζώνης θα ήταν άκρως δυσχερής χωρίς την προπαγάνδα που επί ήμισυ, σχεδόν, αιώνα ασκήθηκε υπό καθεστώς ολοκληρωτικό". 

Για να διαβάστε το υπόλοιπο της ανακοινώσεως παρακαλώ πατήστε εδώ: Ακαδημία Αθηνών για το Μακεδονικό Ζήτημα

Ελλήνων παιδεία: Το κάπνισμα εις το σχολείο

Το κάπνισμα εις το σχολείο αποτελεί έγκλημα εθνικόν, ηθικόν και παιδαγωγικόν. Για αυτό δεν υπάρχει καμία δικαιολογία ούτε ελαφρυντικό. Οι εικόνες στα λύκεια της χώρας όπου οι καθηγητές επιτρέπουν στους μαθητές να καπνίζουν εντός του σχολείου αποτελούν ενδείξεις της ηθικής κατάπτωσης των παιδαγωγών της Ελλάδος.

Οι εικόνες παραμένουν απωθητικές τόσο στα γυμνάσια όσο και στα δημοτικά σχολεία, με τους καθηγητές να καπνίζουν ανενόχλητοι στο γραφείο των καθηγητών, δίνοντας ένα χείριστο παράδειγμα εις τους μαθητές τους. Η μίμησις αποτελεί ισχυρότατο μέσο μαθήσεως και δεν δύναται να ανατραπεί ούτε με τον πειστικότερο λόγο. Αποτελεί εθνική, κοινωνική και ηθική υποχρέωση των δασκάλων και των καθηγητών να καταπολεμήσουν το κάπνισμα εις τα σχολεία. Όποιος καθηγητής αδυνατεί να αποφύγει το κάπνισμα κατά τη διάρκεια της εργασίας του μπορεί κάλλιστα να παραιτηθεί ώστε να πάρει τη θέση του ένας νέος καθηγητής με όρεξη για προσφορά, ο οποίος θα διαπαιδαγωγεί τους νέους δια του παραδείγματος και θα εφαρμόζει το αρχαίο ρητό "νους υγιής εν σώματι υγιεί".

Ελλήνων Ιστορία: Η μάxη των Θερμοπυλών

Το 480 π.Χ. οι Πέρσες, οι οποίοι κυβερνούσαν ήδη τα 2/3 του τότε γνωστού κόσμου, επιθυμούσαν να επεκτείνουν την ισχύ τους στην Ευρώπη. Ο Βασιλιάς τους, ο Ξέρξης, μαζί με έναν στρατό 250.000 ανδρών, ξεκίνησε την εκστρατεία του στην ευρωπαϊκή χερσόνησο. Μία, μία οι ελληνικές πόλεις παραδίδονταν στον κατακτητή. Ωστόσο, η αποφασιστική μάχη θα λάμβανε χώρα στις Θερμοπύλες. 7.301 Έλληνες παρατάχθηκαν στο στενό των Θερμοπυλών απέναντι σε 250.000 Πέρσες και Μήδους. Λόγω της μορφολογίας της περιοχής, η αριθμητική υπεροχή των Περσών δεν μπορούσε να καθορίσει την εξέλιξη της μάχης ευθέως. Στο στενό χωρούσαν μόνο 64 άνδρες από κάθε πλευρά και πολεμούσαν μόνο 3 σειρές (192 Έλληνες). Οι υπόλοιποι περίμεναν τη στιγμή που θα αντικαθιστούσαν όσους είχαν κουραστεί. Ανάμεσα στους 257.301 πολεμιστές, ξεχώρισαν οι 301: Ο Βασιλιάς των Λακεδαιμονίων, Λεωνίδας, και οι 300 στρατιώτες που τον ακολουθούσαν.

Βλέποντας το ιστορικό ντοκυμανταίρ του History Channel, μου έκαναν εντύπωση τα παρακάτω, δείγμα των ηθικών αξιών και συμπεριφορών της εποχής: 1. Ο βασιλιάς των Περσών, Ξέρξης, παρακολουθούσε τη μάχη εκ του ασφαλούς, από έναν λόφο, ενώ ο βασιλιάς των Λακεδαιμονίων, Λεωνίδας, πολεμούσε μαζί με τους υπόλοιπους στρατιώτες και μάλιστα στην πρώτη γραμμή.  2. Ο Λεωνίδας και οι 300 είχαν διαφορετικές ηθικές αξίες από τους σύγχρονους πολεμιστές. Η αποφυγή του θανάτου, η οπισθοχώρηση και η συνθηκολόγηση ήταν λέξεις άγνωστες για αυτούς. Όχι μόνο γνώριζαν ότι θα πεθάνουν αλλά ουδέποτε επεθύμησαν να αποφύγουν το θάνατο. Για αυτούς ο θάνατος στη μάχη ήταν κάτι φυσιολογικό και θεμιτό.

3. Ο Ξέρξης περίμενε 4 μέρες πριν ξεκινήσει τον πόλεμο, διότι πίστευε ότι οι Έλληνες, μπροστά στην αριθμητική υπεροχή των Περσών, θα αποχωρούσαν. Του φαινόταν αδιανόητο οι Έλληνες να μείνουν και να πολεμήσουν. Από την άλλη πλευρά, οι Σπαρτιάτες ήταν πραγματικά ανίκητοι στη μάχη σώμα με σώμα. Εκπαιδευόντουσαν όλη τους τη ζωή για αυτή τη μάχη και δεν αντιμετώπισαν ουσιαστικές δυσκολίες, ούτε καν απέναντι στους καλύτερους Πέρσες στρατιώτες, τους "Αθανάτους".

4. Όταν ο Λεωνίδας και όσοι είχαν απομείνει από τους 300 Σπαρτιάτες βρέθηκαν περικυκλωμένοι, δεν υπήρχε κανένας πανικός. Οι Λακεδαιμόνιοι πολέμησαν το ίδιο ηρωϊκά, γνωρίζοντας ότι επρόκειτο για την τελευταία τους μάχη. Ιδιαίτερη εντύπωση μου έκανε ότι δε ζήτησαν τη βοήθεια των υπόλοιπων Ελλήνων (όσοι είχαν απομείνει από τους 7.000), διότι πίστευαν ότι δεν υπάρχει λόγος για άσκοπες απώλειες. Οι υπόλοιποι Έλληνες οπισθωχώρησαν για να προετοιμαστούν για την επόμενη μάχη απέναντι στους Πέρσες. Ο Λεωνίδας ψύχραιμος, πρόσταξε τους συμπολεμιστές του να πάρουν το πρωϊνό τους και, γνωρίζοντας ότι αυτό ήταν το τελευταίο γεύμα της ζωής τους, τους είπε ότι "σήμερα θα δειπνήσουμε εις τον Άδη".

6. Τέλος, οι Πέρσες στρατιώτες εξεπλάγησαν που οι Έλληνες πολέμησαν για ένα ιδανικό: την ελευθερία. Αυτό τους έφερε σε επαφή με νέες ηθικε αξίες, άγνωστες στους περισσότερους πολιτισμούς της εποχής. Μέχρι τότε, οι περισσότεροι πόλεμοι γινόντουσαν για υλικά αγαθά και οι νικητές μοιραζόντουσαν τα λάφυρα του πολέμου.

Για να δείτε το ντοκυμανταίρ, διάρκειας 20 λεπτών, πατήστε εδώ: Η μάχη των Θερμοπυλών